วัฒนธรรมการแสดงความเคารพโดยการแสดงออกทางกาย วาจา นับเป็นวัฒนธรรมที่แข็งแรงเพราะได้รับอิทธิพลมาจากคำสอนทางพระพุทธศาสนา ชาวพุทธคุ้นชินกับการแสดงความเคารพโดยการกราบ ไหว้ พระพุทธ พระธรรมและพระสงฆ์ สิ่งเหล่านั้นหล่อหลอมให้คนไทยแสดงออกโดยไม่เห็นว่าเป็นสิ่งแปลก และเข้ามาอยู่ในชีวิตประจำวัน เรากราบพระพุทธรูป เราไหว้พ่อแม่ กราบหนังสือที่เป็นแหล่งความรู้ สัญลักษณ์ของชาติอย่างธงชาติและเพลงชาติไทยจึงไม่ใช่สิ่งแปลกที่เราจะพร้อมเพรียงกันแสดงความเคารพโดยการยืนตรงสงบนิ่ง สิ่งเหล่านี้เป็นการแสดงออกทางวัฒนธรรมความเป็นไทยมากกว่าที่จะปฏิบัติตามเพราะมีกฎหมายบังคับ เพราะในอดีตก็ได้พิสูจน์แล้วว่า กฎหมายอย่างเดียวไม่สามารถสร้างคุณค่าการแสดงความเคารพธงชาติได้ คนไทยเคารพด้วยจิตวิญญาณ ไม่ใช่เพราะเกรงกลัวกฎหมาย

ในพิธีการต่างๆ หากมีเพลงชาติไทยดังขึ้น ผู้ร่วมพิธีก็จะลุกขึ้นยืนแสดงความเคารพโดยอัตโนมัติ เหมือนกับที่ลุกขึ้นยืนแสดงความเคารพเพลงสรรเสริญพระบารมี เช่นเดียวกับการยกมือพนมรับขณะฟังพระสงฆ์สวดมนต์

นั่นคือพิธีการทั่วไป ซึ่งในประเทศอื่นๆ ก็มีการแสดงความเคารพเคารพธงชาติในพิธีการเหมือนกัน หากจุดที่ทำให้การแสดงความเคารพธงชาติของประเทศไทยมีความต่างและเป็นเอกลักษณ์ที่คนต่างชาติที่ได้มาสัมผัสมองว่า นี่คือความงดงามด้านความเคารพของคนไทย คือ การเคารพธงชาติในเวลา 8.00 น. และ 18.00 น.ของทุกวัน ทำไมต้องเป็นเวลาดังกล่าว เรื่องนี้น่าสนใจ

เพลงชาติไทยบอกเวลาเริ่มต้นชีวิตประจำวัน 8 โมงเช้า

นอกเหนือจากเหตุผลว่า การอัญเชิญธงชาติขึ้นสู่ยอดเสาเวลา 8.00 น.และอัญเชิญลงจากเสาเวลา 18.00 น. คือเวลาที่บัญญัติไว้ในระเบียบ การชักธงชาติ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๑๙ ลงวันที่ ๒๗ ธันวาคม ๒๕๑๙ ประกาศในราชกิจจานุเบกษาแล้ว เหตุผลอื่นน่าจะเป็นเรื่องของความเหมาะสม ด้วยเหตุผลดังต่อไปนี้

เนื่องจากมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2502 เรื่องกำหนดเวลาทำงานและวันหยุดราชการซึ่งปรากฏตามประกาศสำนักนายกรัฐมนตรีเรื่อง กำหนดเวลาทำงานและวันหยุดราชการ (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2502 กำหนดเวลาเริ่มทำงานของทุกวันว่า “ตั้งแต่เวลา 08.30 น. ถึง 16.30 น. หยุดกลางวันเวลา 12.00 น. ถึง 13.00 น.” ทำให้สถานที่ราชการทุกแห่งเริ่มเปิดทำการตามเวลาดังกล่าว ตลอดจนโรงเรียนของรัฐบาล

การเริ่มต้นชีวิตประจำวันที่เป็นภารกิจและหน้าที่ แบ่งเป็นผู้ใหญ่และเด็ก ผู้ใหญ่คือการทำงานประจำ ส่วนเด็กคือเป็นนักเรียน นักศึกษา

เป็นเวลาเริ่มต้นทำงานของผู้ใหญ่

ข้าราชการคือ กลไกของรัฐ มีบทบาทหน้าที่หนุนนำนโยบายรัฐบาล ไปสู่การปฏิบัติร่วมกับประชาชนทุกภาคส่วน โดยมีเป้าหมายเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น ส่งผลถึงประเทศเจริญก้าวหน้า ทั้งด้านการเมือง เศรษฐกิจ สังคม ข้าราชการ จึงมีความสำคัญ เสมือนหนึ่ง “ข้อต่อตรงกลาง” ที่เชื่อมระหว่างข้างบนคือรัฐบาล กับข้างล่างคือประชาชน เป็นกลุ่มที่เป็นตัวแทนคนทำงานต่างพระเนตร พระกรรณ ของพระมหากษัตริย์ จึงจำเป็นต้องมีหัวใจตระหนักถึงการทำงานเพื่อชาติ การปลุกใจให้รักชาติและมีความกตัญญูต่อบรรพบุรุษด้วยเพลงชาติแต่เช้าก่อนเข้าทำงาน ย่อมทำให้มีจิตสำนึกในการใช้บริหาร จึงเสมือนการปลุกจิตวิญญาณของข้าราชการให้ตื่นตัว มีจิตสำนึก ก่อนเริ่มต้นการทำงาน

ส่วนหน่วยงานที่เป็นเอกชนหลายแห่งเริ่มต้นเวลา 8.00 น.ก็จริง แต่เนื่องจากกฎระเบียบเริ่มที่ราชการ จึงกำหนดให้สอดคล้องกับเวลาของราชการมากกว่าจะมีเอกชนเป็นที่ตั้ง

เวลาเริ่มต้นการศึกษาของเยาวชน

กำหนดเวลาเรียนในโรงเรียนของรัฐในประเทศไทย ซึ่งสอดคล้องกับเวลาราชการก็คือ 8.30 น. ดังนั้นเวลาที่เหมาะสมในการรวมตัวนักเรียน และมีเวลาสำหรับการแจ้งข่าว อบรม ฯลฯ สำหรับนักเรียนจึงควรเริ่มต้นและสิ้นสุดก่อนเวลาเข้าเรียนสักเล็กน้อย เวลา 8.00 น.ในช่วงเช้า จึงนับว่าเหมาะสมที่สุดสำหรับกิจกรรมดังกล่าว เพราะเวลาครึ่งชั่วโมง ไม่มากหรือน้อยเกินไป แต่สิ่งที่นักเรียนจะได้นั้นนับว่าคุ้มและกระตุ้นให้มีความกระตือรือร้นในการศึกษาเพื่อนำความรู้ไปพัฒนาชาติในอนาคตได้ส่วนหนึ่ง

เพลงชาติไทย ณ 18.00 น. รอยต่อระหว่างภารกิจและการพักผ่อนประจำวัน

จากเวลา 16.30 น.ซึ่งเป็นเวลาเลิกงานของทางราชการ ช่วงเวลาต่อจากนี้คือการเดินทางกลับสู่ที่พัก เป็นเวลาของครอบครัว หรือกิจกรรมยามพักผ่อนของชีวิต กว่าจะเคลียร์ภาระระหว่างวันเรียบร้อยก็น่าจะลงตัวที่เวลา 18.00 น. หรือที่คนไทยเรียกว่า 6 โมงเย็น เวลานี้จึงเปรียบเสมือนรอยต่อชีวิตมนุษย์ รอยต่อระหว่างกลางวันและกลางคืน รอยต่อระหว่างภาระการงานและการพักผ่อน การกำหนดเวลาเคารพธงชาติและอัญเชิญธงลงจากยอดเสาในเวลานี้ จึงเสมือนสัญญาณเปลี่ยนโหมดชีวิต จากเคร่งเครียดเป็นคลี่คลาย จากวุ่นวายเป็นสงบและบันเทิง แต่ไม่ขาดห้วงจากการรำลึกถึงว่า ที่เรามีชีวิตอย่างสุขสบายมีเวลาทำงาน พักจากภารกิจมีบ้านซึ่งอยู่บนผืนแผ่นดินไทย มีชีวิตที่ปลอดภัย ปราศจากภัยอันตรายต่อชีวิตในทุกวันนี้ได้ เพราะเรามีบรรพบุรุษไทยที่ต่อสู้เอาชีวิตเป็นเดิมพัน รักษาผืนแผ่นดินนี้ไว้มาถึงเราที่เป็นลูกหลาน

เวลาที่ทางการเลือกกำหนดให้เป็นเวลาเคารพธงชาติ 8.00 น.และ 18.00 น. จึงเป็นการเลือกเวลาที่เหมาะกับวิถีชีวิตของคนไทยนั่นเองและนั่นเอง คือเหตุผลว่าทำไมเราถึงต้องเคารพเพลงชาติไทยตอนเวลาดังกล่าวครับ สำหรับใครสนใจเพลงชาติไทยมากขึ้นอย่าลืมแวะเข้าไปดูหมวดหมู่เกร็ดความรู้เพลงชาติไทยของเรานะครับ

บทความลิขสิทธิ์โดย เพลงชาติ.com ครบเครื่องเรื่อง “เพลงชาติไทย”