เมื่อเกิดมาเป็นคนไทย อยู่ในผืนแผ่นดินไทย ทุกคนรู้จักเพลงชาติไทย เรียนรู้ว่า เมื่อเข้าโรงเรียนไม่ว่าจะเป็นระดับชั้นใด ทุกๆ เช้าจะมีวัฒนธรรมอย่างหนึ่งคือ การเข้าแถวหน้าเสาธงเพื่ออัญเชิญธงชาติไทยขึ้นสู่ยอดเสา ขณะที่นักเรียนทุกคนร่วมใจกันร้องเพลงชาติ นอกโรงเรียน เราเรียนรู้ว่า ทุกเช้าเวลา 8 นาฬิกาและเย็นเวลา 18 นาฬิกา คือเวลาเคารพธงชาติ สื่อทุกสื่อจะเปิดเพลงชาติพร้อมกัน หากใครอยู่ในที่สาธารณะ เมื่อได้ยินเสียงเพลงชาติไทย จะต้องหยุดยืนเพื่อแสดงความเคารพ

เราทำเช่นนี้มาเนิ่นนาน โดยไม่เคยมีคำถามว่า ทำไมต้องทำ หรือแม้แต่สงสัยว่าทำไมไทยเราต้องมีเพลงชาติ เราไม่เคยคิดหาคำตอบ เพราะรู้สึกว่า นี่คือวัฒนธรรมของคนไทย และเป็นระเบียบแบบแผนที่ดีงาม ทำไมเราต้องตั้งคำถามด้วย?

แต่แน่นอนว่าการตั้งคำถามไม่ใช่เรื่องผิด เป็นเรื่องดีเสียด้วยซ้ำ พี่เพลงชาติก็สังเกตว่าอาจมีบางคนคัดค้านว่า ความจริงแล้วมีเด็กนักเรียนจำนวนไม่น้อยเบื่อหน่ายการเข้าแถวเคารพธงชาติและเพลงชาติไทย แต่ความเบื่อนั้น ก็อาจไม่ได้เกี่ยวข้องกับการเคารพธงชาติหรือร้องเพลงชาติ เนื่องจากเวลาเหล่านั้นเป็นเพียงเวลาสั้นๆ เนื่องจากเพลงชาติของไทยเรามีคำร้องและทำนองที่ชวนให้ผู้ร้องรู้สึกกระฉับกระเฉงและมีความยาวไม่มาก

แต่หากจะตั้งคำถามเป็นจริงเป็นจังว่า ทำไมต้องมีเพลงชาติ และหาคำตอบกัน ก็นับว่าเป็นเรื่องน่าสนใจไม่น้อย

เพลงชาติไทยนั้นเป็นสื่อสากล ที่แสดงออกถึงความเป็นไทย

เพลงชาติไทยเป็นสื่อสากล

เพลงชาติไทย ชื่อก็บอกตรงตัวว่าเป็น “เพลง” ที่เกี่ยวกับ “ชาติไทย” ของเรานั่นเอง ส่วนว่า ทำไมต้องมีเพลงชาติ เดี๋ยวเรามาไล่เลียงเหตุผลกัน

ในโลกนี้ประกอบด้วยประเทศต่างๆ ที่มีความแตกต่างกันทั้งรูปร่างหน้าตา ผิวพรรณ ภาษา วัฒนธรรม ประเพณี ดินฟ้าอากาศ ฯลฯ ความแตกต่างพื้นฐานเหล่านี้ยังนำไปสู่ความแตกต่างด้านอื่นๆ อีก และความแตกต่างเหล่านี้นี่เอง ทำให้แต่ละประเทศมีทรัพยากรสำคัญที่ต่างกัน ทรัพยากรที่มีมากในประเทศหนึ่งอาจไม่มีในอีกประเทศ ทำให้หลายประเทศจำเป็นต้องคบหากัน เพื่ออาศัยประโยชน์เกื้อกูลซึ่งกันและกัน และเพื่อรักษาความสัมพันธ์ให้แน่นแฟ้นจึงมีการไปมาหาสู่ การต้อนรับเชื้อเชิญมิตรข้ามชาติต้องเป็นไปอย่างให้เกียรติ

และสิ่งหนึ่งที่มีความเป็นสากลที่ทุกชาติมีเหมือนๆ กันนั่นก็คือ ดนตรี ต่อให้ชาตินั้นๆ มีเครื่องดนตรีที่แตกต่างกัน แต่ก็สามารถสื่อสารเข้าใจในเสียงดนตรีได้ สามารถใช้เครื่องเล่นที่มีในชาติเข้าถึงเสียงเพลงและทำนองดนตรีของชาติอื่นได้ ดูเหมือนจะเป็นการตกลงกันโดยนัยว่า การต้อนรับแขกผู้มาเยือนระดับชาตินั้น ใช้เสียงดนตรีดุริยางค์ต้อนรับถือว่าเป็นการให้เกียรติอย่างสูง

เพราะฉะนั้นเพลงชาติไทยไม่ได้เป็นแค่เพลง แต่ยังจัดเป็นตัวแทนประจำชาติทำหน้าที่ได้ใกล้เคียงกับธงชาติ หากแต่มาในรูปแบบเสียงเพลงที่ไพเราะ และสามารถสื่ออารมณ์และความรู้สึกของชาวไทยได้เป็นอย่างดีนั่นเอง

เพลงชาติคือเพลงประจำชาติไทย

เพลงชาติไทย เพื่อคนไทย

เมื่อเข้าใจตรงกันว่าใช้เสียงดนตรีแล้ว คำถามต่อมาคือ แล้วจะบรรเลงเพลงอะไรดีที่ทุกชาติทั่วโลกจะรู้จักและยอมรับเป็นเอกลักษณ์ของแต่ละประเทศ เพลงนั้นจะเป็นเพลงประจำชาติ เป็นสัญลักษณ์ที่บ่งบอกความเป็นชาติ เอาไว้สื่อสารกับประชาคมทั่วโลกได้

แม้ดนตรีมีความเป็นสากล แต่ทุกประเทศจึงมีดนตรีที่บรรเลงเพลงประจำชาติของตนที่ทุกประเทศสามารถ เข้าถึงได้ ส่วนเนื้อร้องนั้น แต่ละประเทศอาจมีเหตุผลในการประพันธ์เพลงชาติที่แตกต่างกัน

ในประเทศไทย เริ่มต้นมี “เพลงชาติ” เนื่องจากครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ เสด็จประพาสเกาะชวา แล้วรับสั่งให้ทหารบรรเลงเพลงต้อนรับโดยใช้ทำนองเพลง God Save the Queen ซึ่งเป็นทำนองของเพลงชาติอังกฤษ แม้ว่าขณะนั้น จะมีการแต่งเนื้อร้องใหม่แล้วก็ตาม แต่ในความเป็นสากลที่ใช้เพียงทำนอง ย่อมเข้าใจว่า ไทยใช้เพลงชาติของอังกฤษ ทำให้เกิดคำถามว่า ประเทศไทยไม่ได้เป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ ทำไมจึงให้บรรเลงเพลงชาติของอังกฤษ นั่นเองจึงมีดำริให้ประพันธ์เพลงชาติไทยขึ้นเป็นครั้งแรก หากต้องการทราบเพิ่มเติมสามารถดูได้ที่ประวัติเพลงชาติไทย

เหตุผลสำคัญที่ว่า ทำไมต้องมีเพลงชาติ จึงอยู่ตรงนี้ เพลงชาติไทยเป็นเพลงประจำชาติที่ใช้เป็นสัญลักษณ์แสดงความมีตัวตนของชาติที่ไม่ซ้ำประเทศอื่น เป็นสิ่งที่มีความเป็นสากลสามารถสื่อสารกับทั่วโลกได้ เป็นเพลงชาติของเราเอง

เพลงชาติไทยเพื่อคนไทย

เพลงชาติไทย เป็นของคนไทยทุกคน
ในแง่ของเหตุผลภายในประเทศ เพลงชาติมีเนื้อร้องที่แสดงให้เห็นเอกลักษณ์ความเป็นไทยที่ไม่เหมือนชาติอื่น มีเนื้อหาที่ปลุกเร้าให้คนในชาติมีความภาคภูมิใจในความเป็นคนไทยที่มีอุปนิสัยรักสงบ แต่ก็มีความกล้าหาญ ไม่รุกรานเบียดเบียนผู้อื่น

แต่ขณะเดียวกันก็มีการใส่เนื้อหาเพลงเกี่ยวกับความรักชาติและความสามัคคีของคนในชาติไทยเรา โดยพร้อมที่จะสละเลือดเนื้อของตนเพื่อรักษาประเทศชาติไว้ เนื้อหาที่บรรจุไว้ในเพลงชาติไทยจะปลูกจิตสำนึกของคนในชาติให้มีความเป็นหนึ่งเดียวกัน และดำเนินรอยตามบรรพบุรุษของไทย รักชาติ รักแผ่นดิน และพร้อมจะพลีตนเพื่อรักษาประเทศชาติในด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นการต่อสู้ กีฬา การศึกษา และเศรษฐกิจ

แล้วเราจะร้องเพลงชาติไทยให้ใครฟัง

การเปล่งเสียงร้องเพลงชาติของคนไทยที่ได้รับการปลูกฝังตั้งแต่เยาว์วัย เนื้อหาคำร้องตลอดจนท่วงทำนองที่ร้องออกมาเต็มเสียง เท่ากับปลุกจิตสำนึกความรักชาติของคนร้องให้มีอยู่ตลอดเวลา ไม่ว่าจะเป็นทั้งกับตัวบุคคลเอง หรือจะเป็นหมู่คณะต่างๆก็ตาม
และทั้งหมดนี้คือความสำคัญของเพลงชาติที่จำเป็นต้องมี ถึงจุดนี้ทุกคนคงตอบได้แล้วว่า ทำไมต้องมีเพลงชาติและเราจะร้องเพลงชาติไทยให้ใครฟัง

บทความลิขสิทธิ์โดย เพลงชาติ.com ครบเครื่องเรื่อง “เพลงชาติไทย”